Page 10 - Kapak

Basic HTML Version

D
oğanın temel kurallarından biri olan “İki-
lem” (Dualite) prensibinde amaç denge-
lilik halidir. Bu prensipte ikilik olarak
bahsedilen durum aslında birlik halidir.
Yaşamda iyi-kötü, zenginlik-yoksulluk, siyah-beyaz,
sağlık-hastalık hep bir arada olma halidir. Sağlıkta
Dönüşüm Projesi ise her alanda bize ikilem yara-
tıyor. Bu ikilem ise bir dengelilik hali değil. Bunu
biz hekimler kötü örneğini bu proje uygulanırken
yaşadık. Bu süreçle birlikte bunun devamında ge-
lişen olaylar hep bizim aleyhimize oldu. Uygulama-
larda hep hasta memnuniyeti ön plana çıkarıldı. Bu
olması gerekende bir şeydi. Ancak bunun karşılığı
olan hekim memnuniyeti veya sağlık çalışanlarının
özlük, ekonomik haklarının veya çalışma koşulları-
nın memnuniyeti hiç sorgulanmadı. Bunun getirdiği
“hekim hakları yoktur, hasta hakları vardır” anlayı-
şı iyice yerleşti. Bu şekilde bir yapılanma bilinçli
bir şekilde (oy almak uğruna) hep tek yönlü olarak
sadece “hasta hakları” şeklinde gündeme getirildi.
Ve bu çarpıklık kısa süre içinde hekimler aleyhine
gelişen bir süreçle kendini göstermeye başladı. Her
tarafa asılan “hasta hakları” maddeleri yanında hiç
hekim haklarından bahsedilmedi. Bu süreçte herkes
ve her şey, her koşulda hastaların haklı olduğunu al-
gıladı. Valiliklerde veya hastanelerde “hasta hakları
kurulları” oluşturulup sadece hasta ve yakınlarının
şikayetleri kabul edildi. Hasta ve yakınlarına sorum-
luluklarında olabileceği hiç anlatılmadı. Sağlık ça-
lışanlarının hakları ve sorumlulukları göz ardı edildi.
Bu kadar hasta hakkı ise bizlere şikayet ve şiddet
olarak geri döndü. Oysa ki sağlıktan bu kadar mem-
nun olunan bir ortamda hasta ve yakınları tarafından
hekimlere yönelik şikayet ve şiddetin artmasının
gerekçelerini kimse açıklayamıyor. Oysa vatandaş
sağlıktan ve aldığı hizmetlerden memnunsa bu bizim
sayemizde olmuyor mu? Başta yazdığım dengesiz
ikilemlerden birisi bu. Burada ikilem birlik halinde
görülmekle birlikte bu sadece hasta memnuniyetini
temel alan bir ikilem.
Diğer bir ikilemimiz bu sürecin getirdiği hekimin
yaptığı her şey hatalıdır çıkarsamasından yola çıka-
rak hekimler aleyhinde açılan tazminat davalarının
çok artmasıydı. Her bir hastalığın özelliklerine daya-
nan, kaçınılamayan ve beklenebilen yan etkiler olan
komplikasyonlar, hekim hataları olarak değerlen-
dirilip hekimleri mahkemelere verilme furyası baş-
ladı. Ülkemizde henüz “özelleşmiş sağlık hukuku
mahkemeleri” ve “sağlık hukukunu bilen bilirkişilik
durumu” da olmadığından, maalesef davaların çoğu
haksız bir şekilde hekimlerin aleyhine sonuçlanmaya
başladı. Burada da ikilemin tek yönünün ön plan-
da tutulması birlik dengesini bozmuştu. Hekimler
ve tüm sağlık çalışanları hemen ilk aşamada haklı
olarak kendilerini korumak içgüdüsü ile “defansif
yöntemler” bulma gereğini hissetmeye başladılar.
Örneğin; hekimlerin bir kısmı tıbbi problem yaratma
potansiyelli veya tartışma yaratmaya meyilli agresif
hasta veya yakını varsa tedaviden kaçınma yöntemi-
ne yönelmeye başladılar. Bu esnada çıkan Türk Ceza
Kanunu (TCK) değişikliği ile hekimler trafik suçu ile
aynı maddelerden yargılanmaya başlandı (TCK-83,
85, 88 ve 89). Defansif tıp kısaca hekimin görevini
yaparken “Tıp dışı korkular (görev sırasında şiddete
uğrama, şikayet edilme, cezai takibata uğrama veya
tazminat davası açılma olasılığı) duyması nedeniyle
davranışlarını buna göre gerçekleştirmesi” olarak ta-
Dr. Ali İhsan ÖKTEN
sağlık politikası
SAĞLIKTA YANITI BULUNAMAYAN DURUMLAR:
MEMNUNİYET Mİ
ŞİKAYET Mİ
DEFANSİF TIP MI
OFANSİF TIP MI
artı
49
8