Page 13 - Kapak

Basic HTML Version

haberler
tıp tarihinden bir anekdot
John Hopkins Tıp Fakültesi hastanesinin ameliyathane başhemşiresi Bayan Caroline Hompton’ın,
1889/1890 kışında ellerinin derisinde bir takım değişiklikler başlamıştı. Bu duruma büyük ihtimalle
ameliyathanede ellerin dezenfeksiyonu için kullanılan solüsyonlar neden olmuştu. Ciltteki bu değişik-
likler daha sonra arttı ve ekzemaya dönüşmeye başladı. Sonunda kollarına kadar yayıldı. Senenin
sonuna doğru Bayan Caroline, için iki seçenek kalmıştı. Ya ellerindeki ekzema daha da artarak ellerini
kullanamaz hale gelecek veya ameliyathaneyi dolayısıyla çok sevdiği John Hopkins’i terk edecekti.
Dr. William Stewart Halstedt, o zamanlar lokal anestezide kullanılmak için araştırılan kokaini kendi
vücudu üzerinde denemiş ve bağımlısı olmuştu. Bu bağımlılıktan kurtulmak için Providence de başka
bir hastaneye dinlenmek üzere gitmişti. 1890 baharında Dr. Halstedt iyileşmiş olarak John Hopkins
hastanesi genel cerrahi kliniğine profesör olarak dönmüştü.
Dr. Halstedt, Bayan Caroline’i başhemşire tarafından ezilmemesi için kendi ameliyathanesinin baş-
hemşiresi yaptı. Bayan Caroline’nin elleri ve kollarındaki ekzemadan dolayı ameliyathaneden ayrıl-
mak zorunda kalacak olması Dr. Halstedt’in kalbini korkuttu. Belki de böyle bir gönül korkusu özellikle
cerrahi alanda enfeksiyonu önlemek açısından bir bulu-
şa yol açacaktı. Antisepsi konusunda bir takım gelişme-
ler kaydedilmişti. Sıcak su buharı ile elde edilen buhar
sterilizasyonu ile aletler, dikiş ve pansuman malzemeleri
steril edilmeye başlanmıştı. Bu büyük oranda enfeksiyo-
nu önlemişti. Fakat kaynar su buharı çok önemli bir yer-
de kullanılamıyordu. Cerrahların ve hemşirelerin elleri.
O güne kadar ameliyathanede hemşireler ve cerrahlar
enfeksiyonu önlemek için ellerini sadece yıkıyorlar, fır-
çalıyorlar, steril bezlerle veya alkol gibi değişik solüsyon-
larla ovuyorlardı. Elleri steril bir krem tabakasıyla kap-
lamak denense de bu da çalışmayı çok zorlaştırıyordu.
Bunlarla ileri bir derecede temizliğe ulaşılsa da tam bir
mikropsuzluk elde edilememişti.
Birkaç gün sonra Dr. Halstedt, ameliyathaneye bir çift
eldivenle geldi ve eldivenleri Bayan Caroline uzattı. Eldivenler alışılmışın dışında ince bir plastikten
yapılmıştı. Böylece bu eldivenlerle hem ellerini koruyacak hem de çalışmasına engel olmayacaktı.
Şimdiye kadar bu şekilde hiçbir eldiven yapılmamıştı: Anatomistlerin ara sıra kullandıkları eldiven-
ler sert ve kullanışsız materyallerden yapılmıştı. Alman Avusturyalı cerrah Mikulicz, buharla sterilize
edilmiş keten eldivenleri giyen ilk cerrah olmasına rağmen bu eldivenler kısa sürede yumuşayıp ge-
çirgenleşiyor ve sık sık değiştirilmeleri gerekiyordu. İşte 1890 yazında görünüşte pek önemli olma-
yan ama cerrahi branşlar ve tıp tarihi açısından önemli katkıyı Dr. Halstedt sağlamıştı. Halstedt’in
Goodyear-Rubber-Company şirketine yaptırdığı bu eldivenler çok ince ve hafiftiler ve sanki ikinci bir
deri gibiydiler. Eldivenlerde artık diğer cerrahi malzemeler gibi buharla sterilize edilebiliyordu. Bayan
Caroline o günden sonra bu eldivenleri giymeye başladı. Solusyonlara ihtiyacı kalmayan eller artık
iyileşmişti. Bayan Caroline Hampton, cerrah Halstedt’in karısı olarak ameliyathaneyi terk edince ge-
ride eldivenleri kaldı. Böylece “aşk eldivenleri” olarak doğan eldivenler, tıbbın vazgeçilmez bir cerrahi
aracı olarak tarihteki yerini aldı.
Lastik eldivenler hemen büyün dünya ameliyathanelerini fethetti ve asepsi sisteminde önemli bir boş-
luğu doldurdular. Bundan sonra cerrahlar ve cerrahi insan vücudunun her organına, beyin gibi, kalp
gibi en gizli, en uzak ve enfeksiyona müsait organlarına hızla el atmaya başladı.
Dr. Ali İhsan ÖKTEN
SEVGİNİN ELDİVENLERİ
KAYNAK:
Jürgen Thorwald. Cerrahların Yüzyılı Dünyası. Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara, 2005
artı
49
11