1.İletişim eksiklikleri
Hasta ile hekim arasında uyumlu ilişkinin olmaması,
hasta ile bağlantının kopuk olması ve hasta ile ilgili
diğer hekimler ve konsültan hekimlerle bağlantının
yetersiz olması bu alandaki örneklerdir. Tıbbi uygu-
lama sırasında telefonla yönerge alıp-verme, yanlış
anlama ve hatalı uygulamalara neden olabilmektedir.
Bu konuşmaların ve yönergelerin çoğu kayıtlı da ol-
madığından çeşitli iddialar ortaya çıkabilmektedir.
2.Kayıt hataları
Herhangi bir tıbbi uygulama hatası iddiası olduğun-
da eksiksiz ve düzgün tutulan tıbbi kayıtlar hekimin
savunmasında çok önemlidir. Hekim savunmasını bu
kayıtlara dayanarak yapabilir. Ayrıca kayıt tutulması
hukuki bir zorunluluktur. Hastayla ilgili tıbbi bilgile-
rin hastanın dosyasına ayrıntılı ve günü gününe kay-
dedilmesi önemlidir. Adli raporlar bu kayıtlar dikka-
te alınarak hazırlanmaktadır. Bu nedenle kayıtların
düzenli ve ayrıntılı olarak tutulması çok önemlidir.
Tıbbi hizmeti bir sağlık kurum ve kuruluşu veriyorsa
bu kayıtların saklanma sorumluluğu hizmeti veren
sağlık kurum ve kuruluşuna aittir. Kayıtların eksik
olması ve bazen de sonradan düzenlenmesi hukuki
süreçte sağlık personeline sorumluluk yüklemekte-
dir.
3.Yetki sınırlarının aşılması ve tıbbi konsültasyon
Hekimler, günlük uygulamada kendi uzmanlık alanı
dışındaki konularda yetki sınırlarını aşabilmektedir.
Hekimler kendi uzmanlık alanı dışındaki konularda
konsültasyon istemekten kaçınmamalıdır. Konsül-
tasyonların da düzenli kayıt altına alınması gerekli-
dir.
4.Aydınlatma ve Onam
Hekimlerin mesleki uygulamalarını hukuka uygun
hale getiren temel koşul, hastanın onamıdır. Hasta ya
da vasinin onamı olmadan uygulanan tıbbi girişimler
hukuka aykırıdır.
Bir onam belgesinin, hastanın sağlık durumu ve ko-
nulan tanı, önerilen tedavi yönteminin türü, başarı
şansı ve süresi, tedavi yönteminin hastanın sağlığı
açısından taşıdığı riskler, verilen ilaçların kullanılışı
ve olası yan etkileri, hastanın önerilen tedaviyi kabul
etmemesi durumunda hastalığın yaratacağı sonuçlar,
olası tedavi seçenekleri ve riskleri de içermesi gere-
kir (Hekimlik Meslek Etiği Kuralları madde 26).
Yine Hasta Hakları Yönetmeliği 15. maddede has-
tanın, sağlık durumunu, kendisine uygulanacak tıb-
bi işlemleri, bunların yararları ve olası sakıncaları,
diğer tıbbi girişim yöntemleri, tedavinin kabul edil-
memesi halinde ortaya çıkabilecek olası sonuçları ve
hastalığın seyri ve sonuçları konusunda sözlü veya
yazılı olarak bilgi istemek hakkına sahip olduğu be-
lirtilmiştir.
Hasta ile yapılan görüşmenin, hasta dosyasına her
yönüyle kayıt edilmesi çok önemlidir. Hastaya im-
zalatılan belgelerde hasta ile yapılan görüşme ayrın-
tıları ile bulunmalıdır. Hastaya imzalatılan belgele-
rin genel anlatımları içeren matbu belgeler şeklinde
olması etik ve hukuk açısından tartışma konusudur.
Onamın göz ardı edilebildiği durumlar:
I-Acil Girişimler: Hastayı geri dönüşümsüz bir za-
rardan korunmak amacı ile hızla gerçekleştirilen acil
girişimlerde onam aranmaz.
II-Normal tedavi süreci içinde gelişen olağandışı
durumların kontrol altına alınması zorunluluğu: Te-
davi sürecinde önceden planlanmayan, ancak acil
uygulanması gereken ek işlemler varsa ve hastanın
da bilinci kapalı ise onam almadan işlem gerçekleş-
tirilebilir.
III-Yasal Zorunluluklar: Yasal açıdan muayene zo-
runlu ise yine de hastayla iletişim kurularak açıkla-
ma yapılmalıdır (adli vakalar, toplum sağlığını tehdit
eden bulaşıcı hastalıklar…). Mahkemenin ya da dev-
letin koruyuculuğu altındaki yetersiz kişilerin teda-
visinin/girişimin bu kişinin yararına olduğuna, mah-
kemenin karar verdiği durumlar ve kişinin mental
durumundaki bozukluk nedeniyle hastanede kalması
gerektiği koşularda da onam şartı aranmaz.
Aydınlatılmış onam alınmamasının hukuki sonuçları:
Hekimin hastasını hastalığı, hastalığın tedavi süreci
ve tedavi seçenekleri hakkında aydınlatıp onamını
almaması ihmali suç niteliği taşımaktadır. Hekimin
uygulamaları ancak onam formu imzaladığı zaman
hukuka uygun olarak kabul edilmektedir. Hekime
karşı açılan davada hekimin hastasını aydınlattıktan
malpraktis
Yrd. Doç. Dr. Işıl PAKİŞ
Acıbadem Ü. Tıp Fak. Adli Tıp A.D.
artı
49
21